Terugslagklep op de riolering: waar ze komt en wanneer ze nodig is

Waarom loopt er rioolwater terug in de kelder?

Omdat de riolering bij hevige regen onder druk komt. Volgens Fluvius kan het openbare saneringsnetwerk onder druk komen tot het maaiveldniveau, zodat het rioolwater via het huisaansluitputje terugloopt richting het gebouw¹.

De VMM spreekt van terugstuwing vanuit de riolering: afvalwater kan dan terugstromen naar toiletten, vloerputjes, roostergoten, inspectieputten, verzamelputten, uitgietbakken en aansluitpunten voor de wasmachine². Bij een gemengde riolering gebeurt dat volgens de VMM vooral als de woning aangesloten is op een lager gelegen deel van de openbare riolering, of als de huisaansluiting diep ligt, bijvoorbeeld onder de keldervloer².

Een riolering kan om economische redenen niet ontworpen worden om de meest extreme bui af te voeren². Fluvius noemt een aansluiting van sanitaire toestellen, afvoerputjes of ondichte afvoersystemen onder het straatniveau een risicoaansluiting: gevoelig voor terugstroming van rioolwater naar het privéterrein¹.

Water op de keldervloer kan ook van grondwater, een lek of condens komen. Hoe je dat onderscheidt, lees je bij water in de kelder.

Wat doet een terugslagklep precies?

Wat is een terugslagklep?

Een ventiel dat het water in slechts één richting laat doorstromen. Zo voorkom je dat afvalwater vanuit de straatriolering in de privéwaterafvoer van je woning belandt³.

Een terugslagklep vraagt geen elektriciteit⁴. Maar zolang de klep onder druk staat door een hoge waterstand in de riolering, stroomt het afvalwater van de woning niet weg naar de riolering, en kan er alsnog wateroverlast ontstaan in huis⁴.

De VMM onderscheidt onder meer een klep voor gesloten uitvoering en een klep voor de bescherming van toestellen³, en een kloksifon met een geïntegreerde terugslagklep⁵. Fluvius raadt aan dat de klep voldoet aan de Europese norm NBN EN 13564¹.

Een terugslagklep op de riolering is iets anders dan de keerklep op je drinkwaterleiding. Die zit net na de watermeter, is verplicht en voorkomt dat water terugvloeit naar het openbare drinkwaternet⁶.

Moet je er een plaatsen?

Is een terugslagklep verplicht?

Dat hangt af van je rioolbeheerder. Fluvius en Farys spreken in hun reglement van 'eventuele' terugslagkleppen¹⁷, maar verplichten wel dat je je privéwaterafvoer beschermt tegen terugstroming¹⁷. Ligt de aansluiting lager dan het openbare saneringsnetwerk, dan vraagt De Watergroep voorzorgsmaatregelen: een pomp en een terugslagklep met berging⁸. Fluvius en Farys verbieden dat ruimtes onder het straatpeil onder vrij verval op de huisaansluiting aansluiten¹⁷, en De Watergroep staat geen kelderaansluitingen onder vrij verval toe⁸.

Bij Farys moet de klant zijn privéwaterafvoer beschermen tegen opstuwend water of terugstroming uit het openbare saneringsnetwerk⁷. Laat de diepte van de huisaansluiting geen aansluiting onder vrij verval toe, dan moet de klant een installatie voorzien om het afvalwater en/of het regenwater op te pompen, op eigen kosten⁷.

Ligt de aansluiting lager dan het openbare saneringsnetwerk, dan moet de klant bij De Watergroep voorzorgsmaatregelen treffen: een pomp en een terugslagklep met de nodige berging voor de periode dat het water niet onder vrij verval kan afvloeien⁸. Kelderaansluitingen onder vrij verval worden niet toegestaan⁸.

Bij Fluvius is het verboden om kelders en ondergrondse ruimten onder het straatpeil onder vrij verval op de huisaansluiting aan te sluiten; alle afvoeren in die ruimten moeten hydraulisch losgekoppeld zijn van het openbare saneringsnetwerk¹. De beveiliging gebeurt onder verantwoordelijkheid en ten laste van de klant, die aansprakelijk is voor schade door een ontoereikende of afwezige beveiliging¹.

Bij de verplichte keuring van de privéwaterafvoer, bij nieuwbouw of renovatie⁹, hoorde volgens de handleiding van AquaFlanders uit 2019 een onderdelenlijst die vooraf ingevuld werd, door jezelf, je keurder of je architect. Daarop werd aangekruist of er een terugslagklep aanwezig is op de afvoer voor afvalwater (DWA) en op die voor regenwater (RWA)¹⁰. De keuring werd vanaf 1 januari 2021 aangepast en uitgebreid⁹. Wie je rioolbeheerder is, hangt af van de gemeente waar je woont¹¹. Met vragen over je aansluiting kun je terecht bij de technische dienst of de rioolbeheerder van je gemeente¹¹.

Waar komt de klep?

Waar plaats je een terugslagklep?

Op de aansluiting van de verzamelleiding van je huisriolering op de openbare riolering⁵. Bij een gescheiden afvoer komt er een klep op de afvoer voor afvalwater (DWA) en op die voor regenwater (RWA)¹², op je eigen privéwaterafvoer¹⁷⁸. Bij Fluvius blijft het huisaansluitputje eigendom van de netbeheerder¹.

• Laat eerst het rioleringsstelsel en de regenwaterafvoer van je woning volledig in kaart brengen³. Of er één of meer kleppen nodig zijn, moet per woning onderzocht worden².
• Is er geen inspectieput, of zit de bestaande put te diep of is hij te klein, dan kan een klep voor gesloten uitvoering op de verzamelleiding in de kelder of kruipkelder komen³. Die leiding moet dan goed bereikbaar zijn, tussen de klep en de huisaansluiting mogen geen aansluitingen zitten die gevoelig zijn voor overdruk vanuit de straatriolering, en dat leidingdeel moet bestand zijn tegen overdruk, wat bij oude buizen in beton en gres soms niet het geval is³.
• Wordt de hele woning bedreigd, breng dan bij voorkeur alle regen- en afvalwater samen in aparte afvoerleidingen en rust elke leiding uit met een klep².
• Worden er maar enkele zones getroffen of is scheiden niet haalbaar, beveilig dan de afvoeren op de plek waar het water uitstroomt². Een bestaande kloksifon kun je afdichten of vervangen door een exemplaar met een geïntegreerde terugslagklep⁵. Volgens de VMM komt bij die maatregel vrijwel het volledige rioleringsstelsel onder overdruk bij wateroverlast, dus moeten de leidingen drukbestendig zijn; dat kan een probleem vormen bij oudere buizen in beton of gres⁵.

Hoe onderhoud je een terugslagklep?

Controleer de klep na de plaatsing regelmatig, reinig ze waar nodig en volg de richtlijnen van de fabrikant³. Bij een klep voor gesloten uitvoering sluit je de klep manueel met de handgreep: loopt er nog water uit de afvoerzijde, dan zitten er vuil of proppen tussen³.

Volgens het reglement van Fluvius plaatst de klant een eventuele terugslagklep en moet hij ze ook controleren, reinigen en onderhouden¹. Aquafin noemt een regelmatige inspectie van de klep noodzakelijk om verstoppingen te voorkomen⁴. Bij een kloksifon met geïntegreerde klep zijn rooster en sifon demonteerbaar, zodat je achteraf gemakkelijk aan de klep kunt⁵.

Dekt de verzekering water uit de riolering?

Assuralia rekent natuurrampen tot de basisdekkingen van de brandverzekering, en daaronder valt ook het opstuwen van riolen¹³.

Een verzekeraar mag weigeren je te verzekeren tegen overstroming of het overlopen van riolen als je woning in een risicogebied gebouwd werd nadat een koninklijk besluit dat gebied als risicogebied aanduidde¹⁴. Elke verzekeraar mag zijn eigen tarieven en voorwaarden voorstellen¹⁴: lees dus je eigen polis na.

Farys en De Watergroep sluiten in hun reglement hun aansprakelijkheid uit voor schade door een afwezige of gebrekkige beveiliging van de privéwaterafvoer⁷⁸.