Kelderdichting in West-Vlaanderen: wat bodem en grondwater zeggen

Waarom verschilt een kelder in West-Vlaanderen van plek tot plek?

Omdat de bodem en de diepte van het grondwater per plek verschillen. In Vlaanderen als geheel zijn de bodems in het noorden zandiger en bevatten ze naar het zuiden toe steeds meer leem en klei ³. In West-Vlaanderen loopt dat niet overal zo: in het bekken van de Brugse Polders beschrijft de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW) de overgang van de kustpolders naar de zuidelijke zandstreek als 'van klei naar zand' ², en het Leiebekken heeft een voornamelijk zand-lemige ondergrond ¹.

Bodems gaan ook verschillend om met water. Kleibodems houden veel water vast, en zware kleibodems zijn daardoor in de winter vaak veel te nat ³. Zandbodems draineren sneller ³.

Ook het grondwater staat niet overal even hoog. De watertafel is het vlak waaronder alle poriën in de grond met water gevuld zijn. In laaggelegen gebieden zit ze soms minder dan 1 meter diep, in hoger gelegen gebieden vaak 10 meter of meer ⁴.

Een slecht doorlatende laag in de ondergrond heet een aquitard: ze laat water maar zeer traag door en bestaat bijvoorbeeld uit klei of leem ⁴. Ligt zo'n laag dicht onder je kelder, dan kan water dat langs de buitenkant van de keldermuur zakt er moeilijk weg. Of zo'n laag onder jouw woning zit en hoe diep, zeggen de bronnen op deze pagina niet.

De Databank Ondergrond Vlaanderen (DOV) beschrijft de Ieperse klei als een laag die globaal sterk ondoorlatend is ⁵. Die beschrijving situeert de laag niet per stad of provincie. DOV brengt het voorkomensgebied van die laag in kaart ⁵: dat toont waar ze voorkomt, niet hoe diep ze zit. Volgens DOV is die kartering niet steeds gebiedsdekkend: toont de kaart op een plek geen waarde, dan betekent dat niet noodzakelijk dat de laag daar ontbreekt ⁵. De link staat bij de bronnen onderaan.

Wat betekent dat rond Kortrijk?

Bodem en grondwater rond Kortrijk: wat zegt het Leiebekken?

Kortrijk ligt in het Leiebekken, dat volgens de CIW een voornamelijk zand-lemige ondergrond heeft met een matig ondiepe grondwaterstand ¹. Een officieel cijfer voor de grondwaterdiepte in Kortrijk zelf vonden wij niet.

Wat 'matig ondiep' voor jouw kelder betekent, hangt af van hoe diep je keldervloer ligt en hoe hoog het grondwater bij jou komt. Vul je adres in bij de check verderop. Op de toolpagina zoekt de check dan het dichtste grondwatermeetpunt met een peilreeks binnen 2 kilometer en toont hij het laatst gemeten peil. Een peilreeks is een reeks metingen van het grondwaterpeil. Dat laatst gemeten peil is een meting op die plek en op dat moment, niet de diepte onder jouw kelder.

Door het bekken lopen ook kanalen, zoals het Kanaal Bossuit-Kortrijk ¹. Woon je dicht bij een waterloop, kijk dan ook naar de kaart van overstromingen vanuit waterlopen.

Wat zeggen de bronnen over Roeselare?

Bodem en water rond Roeselare: wat zeggen de bronnen?

Roeselare ligt net als Kortrijk in het Leiebekken, met een voornamelijk zand-lemige ondergrond ¹. Wat er precies onder jouw woning zit, zeggen de bronnen niet per stad.

In het bekken ligt ook het Kanaal Roeselare-Leie ¹. Kijk in de check ook naar de regel over overstroming door hevige regen. Bij het bepalen van de overstromingskans houdt de overheid rekening met drie bronnen: intense neerslag, waterlopen en de zee ⁶.

Hoe zit het dan rond Brugge?

Bodem en water rond Brugge: wat betekenen de polders?

Brugge ligt in het bekken van de Brugse Polders, waar de stuifzandrug Oudenburg-Stekene, een rug van oud stuifzand, de kustpolders scheidt van de zandstreek in het zuiden ². Beken uit het zuiden botsen tegen die rug en vormen beekdepressies, met doorbraken onder meer in Brugge ².

Een beekdepressie is een lager gelegen strook langs een beek. Je woning kan dus hoog op de zandrug liggen, laag in zo'n depressie of in de polder, en dat kan verschil maken voor de diepte van het grondwater ⁴. De kustpolders liggen grotendeels lager dan het vloedpeil van de zee en zijn door historische bedijkingen afgesloten van de zee ². Volgens het bekkenbeheerplan 2008-2013 ligt 45% van het bekken lager dan 5 meter TAW, de Belgische referentiehoogte; dat zijn de kustpolders ⁷.

Het water in de polders wordt beheerd ². In de winter worden de polderpeilen laag gehouden: om bergingsruimte te hebben, om op mogelijke vloedperioden te anticiperen en omdat de landbouw een lagere grondwaterstand nodig heeft om de akkers in het voorjaar te bewerken ⁷. In de zomer staat het water in de polderwaterlopen voor de landbouw hoger dan in de winter ².

Omdat de afvoer uit de polders aan het getij gebonden is, kunnen volgens het bekkenbeheerplan 2008-2013 de beoogde waterpeilen niet altijd gewaarborgd worden en komen de laagst gelegen gronden regelmatig onder water ⁷. Dan kan ook de riolering in woongebieden niet naar behoren werken, omdat het peil in de waterloop stijgt tot boven de overstortdrempel van de riolering, de hoogte waarboven rioolwater bij hevige regen naar die waterloop overloopt ⁷.

Hoe groot is de overstromingskans op jouw adres?

Elk gebouw en perceel in Vlaanderen heeft een overstromingsscore die toont hoe groot de kans is dat het overstroomt ⁶. De score loopt van A tot D, de meest kritieke overstromingsbron bepaalt hem, en je raadpleegt hem via Waterinfo ⁶.

Die score gaat over de kans op een overstroming ⁶, niet over grondwater dat door een keldermuur trekt, en ook niet over de oorzaak van een natte kelder.

Wanneer staat het grondwater het hoogst?

In Vlaanderen ziet de VMM in haar metingen het klassieke patroon: lage grondwaterstanden in de zomer en hoge in de winter ⁹, en in het erg natte 2024 waren er opvallend veel hoge en zeer hoge grondwaterstanden ⁹. In de polders wordt het waterpeil beheerd ²: daar worden de peilen in de winter laag gehouden, onder meer omdat de landbouw een lagere grondwaterstand nodig heeft ⁷, en in de zomer hoger ².

Vermeld in je aanvraag wanneer het water komt. Komt het buiten de polders vooral in de winter op de keldervloer, lees dan ook wat je kunt doen bij grondwater in de kelder. Komt het telkens kort na regen, ook in de zomer, dan kan dat op doorslaand vocht wijzen; zie water in de kelder na regen. Zekerheid over het vochttype geeft de gratis vochtdiagnose.

Krijgt je straat binnenkort nieuwe riolering?

Wat betekenen rioleringswerken in je straat voor je kelder?

Op de infovergadering over nieuwe riolering in de Amersveldestraat en zijstraten in Kortemark, op 26 november 2024, stond in het deel van Fluvius dat kelders voldoende waterdicht moeten zijn tegen de van nature hoogste grondwaterstand ¹⁰. Volgens die presentatie is het niet de bedoeling dat de riolering grondwater afvoert ¹⁰.

Volgens die presentatie kijk je de waterdichting van je kelder dus best op voorhand na en breng je ze zo nodig in orde ¹⁰. Dat staat in één presentatie over één project. Krijgt jouw straat nieuwe riolering, vraag dan bij je gemeente, of bij wie daar de riolering beheert, wat zij voor kelders verwachten.

Werken wij in jouw gemeente in West-Vlaanderen?

Wij beloven geen vestiging, geen vaste reactietermijn en geen dekking in elke gemeente. Je adres vul je in bij je aanvraag, en dat geven we via Solvari door aan vochtbedrijven.

Particulieren en bedrijven kunnen bij ons terecht. Bij de gratis vochtdiagnose voor je kelder stelt een vochtexpert de oorzaak van het vocht vast en stelt hij een passende aanpak voor.